گروه: اخبار

هلدینگ های فناوری پیشران بانکداری نوین در صنعت بانکی

کد خبر: 190 تاریخ انتشار: 1400/4/1
فناوری بانکی در ایران از منظر زیرساخت‌های سخت و نرم‌افزاری در بانک‌های مختلف متفاوت است. صنعت بانکداری در مقطعی قرار‌دارد که بانک‌ها لاجرم متکی به هلدینگ فناوری هستند. شاید به سادگی بتوان این‌گونه گفت که هلدینگ‌های فناوری بانکی، اکنون اهرم پیشران بانکداری در سرزمین بدون مرز هر بانک هستند.
image

فناوری بانکی در ایران از منظر زیرساخت‌های سخت و نرم‌افزاری در بانک‌های مختلف متفاوت است. صنعت بانکداری در مقطعی قرار‌دارد که بانک‌ها لاجرم متکی به هلدینگ فناوری هستند. شاید به سادگی بتوان این‌گونه گفت که هلدینگ‌های فناوری بانکی، اکنون اهرم پیشران بانکداری در سرزمین بدون مرز هر بانک هستند اینکه این پیشرانها چقدر مقتدر عمل می‌کنند و ذی‌نفعان در سرزمینِ تحت فرماندهی‌شان چقدر رضایت‌مند و دارای تجربه‌های شیرین یا تلخ هستند بحث دیگری است. در این مقال تلاش بر این است تا نقبی به لایه‌های زیرین فناوری در بانک‌ها و چشم‌انداز دو صفر بزنیم خانم دکتر نوش‌آفرين مؤمن‌واقفي؛ مديرعامل هلدينگ فناوري اطلاعات بانك تجارت ما را در این گفت و گو همراهی می‌کنند.

* وضعیت موجود بانکی را از نظر زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مؤمن واقفی: در حال حاضر در حوزة سخت‌افزار و نرم‌افزار در صنعت بانکی کشور، در مقایسه با صنایع دیگر به نظر می‌رسد در شرایط مناسبی هستیم. هر چند در حوزه سیستم‌های core بانکی همچنان فاصله قابل توجهی از سیستم‌های مطلوب در دنیا وجود دارد. متأسفانه توسعه‌دهندگان این سیستم‌ها در کشور با چابکی مورد انتظار حرکت نکرده‌اند و در مسیر تحول این سیستم‌ها و بهره‌برداری از فناوری‌های نوین نیاز به طرحی نو و تلاشی مضاعف ندیده‌اند. علت اصلی این امر هم به نبود رقیب جدی بازمی‌گردد. تحریم‌ها و چالش‌های آن هم فرصت و هم تهدید در حوزة زیرساخت‌های بانکی بوده است. فرصت در این زمینه که تا حد زیادی در طراحی و توسعة سیستم‌های جانبی و سرویس‌های متعدد بانکی در حوزه نرم‌افزار به صورت خودکفا عمل کرده‌ایم و تهدید از این نظر که شرکت‌های بزرگ حوزة فناوری در کشور به دلیل عدم حضور شرکت‌های خارجی نیازی به بروزرسانی سیستم‌های core بانکی در کشور حس نکردند. به نظرم در این حوزه نیازمند توجه جدی هستیم؛ البته به این نکته هم لازم است اشاره کنم که این ضعف با استفاده از سامانه‌های جانبی تا حدودی پوشش داده شده است و بانک‌ها با بهره‌برداری از سیستم‌های مدیریت کانال و ارائه سرویس‌های پایه و طراحی APهای متعدد راهکاری برای توسعه سرویس‌های نوین بانکی بر اساس فناوری‌های روز یافته‌اند.

 

* بانک یا بانک‌های مورد قرارداد با شما از نظر زیرساخت از جمله استقرار و کیفیت کربنکینگ از منظر ورود به بانکداری باز و تحول دیجیتال در چه وضعیتی قرار دارد؟

مؤمن واقفی: تداوم کسب و کار اولین راهبرد استراتژیک هر بانکی است. قبل از پرداختن به موضوعات حوزة بانکداری دیجیتال و ارکان آن نظیر بانکداری باز، حفظ پایداری و کیفیت سرویس و پاسخگویی به نیازهای جدید مشتریان اولویت اصلی هر بانکی است. در بانک تجارت تعداد بسیار زیادی سامانه برای امکان ارائة یک سرویس با هم در ارتباط هستند که هر کدام نیز پیمانکار خاص خود را دارد. بدیهی است در این شرایط مدیریت سرویس در حوزه پایداری، کیفیت، ارائه سرویس‌های پایه برای بانکداری باز و خلق ایده‌‌های نوآورانه و سرویس‌های ارزش‌افزوده با چالش جدی مواجه است. بانک تجارت با اتخاذ یک رویکرد استراتژیک تحول سیستم‌های فعلی را با هدف ارتقاء پایداری و تداوم کسب و کار مورد توجه قرار داده است و همزمان برنامه‌ریزی استراتژیک بانک در حوزه تحول دیجیتال را نیز با جدیت پیگیری می‌کند. بانک با یک رویکرد منسجم در تلاش است که قابلیت‌های کلیدی مورد نیاز در بحث بانکداری دیجیتال را در اولویت پیاده‌سازی قرار دهد.

* میزان رضایت مدیران بانک در مورد دریافت خدمات پشتیبانی و حاکمیت سرویس نسبت به هلدینگ چقدر است و از چه شاخص‌هایی برای ارزیابی رضایت‌سنجی بانک و دیگر ذی‌نفعان کلیدی استفاده می‌کنید؟

مؤمن واقفی: البته این سؤالی است که پاسخش را باید از مدیران ارشد بانک پرسید. یکی از چالش‌هایی که هلدینگ‌های فناوری با آن مواجه هستند این نکته است که همزمان بانک هم سهامدار و هم مشتری اصلی و یکتا است و این ویژگی باعث می‌شود که کسب رضایت بانک کار ساده‌ای نباشد. واحدهای بانک با وظایف مختلف، انتظارات متفاوتی از هلدینگ فناوری دارند. واحد سرمایه‌گذاری بانک با نقش سهامداری بانک، معیارهای ارزیابی و عملکردی را صرفاً در حوزه سهامداری و عملکرد مالی و مشابه سایر هلدینگ‌های بانک نظیر هلدینگ‌ ساختمانی و نظایر آن تعریف می‌کند و حوزه فناوری اطلاعات و شرکت‌های مربوطه را مرکز هزینه در نظر می‌گیرد. نکتة مهمی که مغفول می‌ماند این است که تأثیر فناوری بر کسب و کار بانک و منافع بانک در ارزیابی‌ها لحاظ نمی‌شود. از سوی دیگر واحدهایی نظیر فناوری یا کسب و کار که در نقش مشتری هلدینگ و شرکت‌های فناوری قرار می‌گیرند انتظار پاسخگویی سریع، کارآیی و بهره‌وری مناسب را دارند و این امر نیازمند هزینه‌ جدی در شرکت است و سخت‌ترین کار در شرکت‌های فناوری تنطیم این ارتباطات و پاسخگویی به نهادهای متعددی در ساختار بانک است که همه حاکمیت هلدینگ و شرکت را متعلق به خود می‌دانند. در حال حاضر گزارشات عملکردی و صورت‌های مالی ارائه‌شده معیار اصلی ارزیابی گروه شرکت‌های فناوری اطلاعات بانک است و درصدد هستیم تا شاخص‌هایی در مورد پایداری، تعداد و کیفیت سامانه‌های توسعه‌یافته، عملکرد در حوزۀ توسعۀ بازار و نظایر آن را نیز به این شاخص‌ها اضافه کنیم.

* شبکة بانکی را از نظر ترکیب کانال های ارائه خدمات به مشتریان و کلاً فرآیند زنجیره ارزش در چه نقطه‌ای می‌بینید؟ در این راستا به چه تحولاتی را ضروری می‌دانید. بانک تحت قرارداد شما از این منظر در چه موقعیتی قرار دارد؟

مومن واقفی: در حوزۀ مالی و به ویژه صنعت بانکی بازیگران اصلی باید به طور مستمر راهبردها و مدل کسب و کار خود را هم‌راستا با نوآوری‌های رادیکال بازنگری کنند و در حوزه‌های مختلف راهبردهای خاصی را دنبال کنند. کسب و کار در دنیای امروز فضایی آکنده از رقابت است و در این عرصه فقط کسانی پیروز می‌شوند که به ابزارهای نوین و رویکردهای مناسب با آن همزمان مجهز باشند. در حال حاضر صرف ارائۀ خدمات بانکداری الکترونیک از سوی یک بانک باعث ایجاد مزیت رقابتی یا جذب مشتریان جدید نمی‌شود. در واقع ارائه هر سرویس‌ نوآورانه، به سرعت تبدیل به حداقل انتظار مشتری از بانک‌‌ها می‌شود. متأسفانه بانک‌ها نیز اغلب به جای تکمیل زنجیره ارزش و ایجاد اکوسیستم‌ مورد نیاز برای پاسخ‌گویی به انتظارات مشتری و خلق تجربه خاص سفر مشتری، همچنان تمایل دارند همزمان هم تولیدکننده و هم به طور انحصاری توزیع‌کننده خدمات مالی باشند. بانکداری دیجیتال بسط اکوسیستم بانکداری به تمامی ابعاد را نیاز مشتری است و برای تحقق این امر مهم، لزوم تشکیل زیست بوم بانکی و یکپارچه‌سازی خدمات مورد انتظار غیر قابل چشم‌پوشی است. در بانک تجارت نگاه و نگرش نو در این مورد وجود دارد؛ ولی مثل همه بانک‌های دیگر با چالش تغییر رویکرد قطعاً مواجه خواهیم شد مگر این که بپذیریم که بهترین عملکرد بانک در حوزه تحول دیجیتال از همکاری و خلق زنجیره ارزش‌هایی که منجر به تجربه خاص برای مشتری می‌شوند به وجود می‌آید.

* همان‌طور که می‌دانید تحول دیجیتال محدود به فناوری نیست. از منظر بانکداری باز و گذار به بانکداری دیجیتال شبکة بانکی را چگونه ارزیابی می‌کنید و اساساً چقدر به مقوله بانکداری باز و تحول دیجیتال اعتقاد دارید؟

 

مومن واقفی: اکوسیستم صنعت بانکی در همه جای دنیا به سرعت در حال تحول و پیشرفت است و یک پارادایم شیفت از سرویس‌های سنتی در این صنعت به سمت سرویس‌های دیجیتال و مبتنی بر کلان روندهای آینده پیش رو است. در بحث تحول دیجیتال تأکید می‌شود که مشتری، محور اصلی تحولات آینده سرویس‌های بانکی است. قطعاً تحولات دیجیتال پیش رو فقط در ابعاد فناوری نخواهد بود و از مدل کسب و کار گرفته تا ساختار و فرایندها و فرهنگ سازمان را در برمی‌گیرد. در این مورد با توجه به روند بانکداری دیجیتال و مفاهیم بانکداری باز، توسعۀ نوآوری در ارائۀ خدمات بانکی، تسهیل بهره‌برداری از این خدمات و ارائۀ سرویس‌های شخصی‌سازی شده به مشتریان چشم‌انداز اصلی و آیندۀ صنعت بانکی خواهد بود. اعتقاد دارم که روند جدید باعث خروج انحصار تولید محصولات بانکی از حوزۀ بانک‌ها می‌شود و امکان شخصی‌سازی و برآورده شدن نیازهای خاص هر کاربر و تولید انواع مختلف برنامه‌ها و سرویس‌های کاربردی بانکی، قابل دستیابی خواهد بود. ایجاد این بستر رقابتی در ارائۀ خدمات مبتنی بر سرویس‌های پایه بانکی، ارزش افزوده بالقوه بالایی برای بانک‌ها و فین‌تک‌ها به همراه خواهد داشت؛ اگر بانک‌ها همزمان با تحول در حوزة فناوری، در حوزۀ فرایند‌های بانکی و مدل‌های کسب و کار تحول و تغییر نگرش جدی به وجود نیاورند، صحبت از تحول دیجیتال چندان راهگشا نخواهد بود.

* معدل نظام بانکی در تغییر نگرش به سمت تحول دیجیتال را چطور ارزیابی می‌کنید و چقدر به فرآیند دستوری، آیین‌نامه‌ای و ارسال سند راهبری اعتقاد دارید؟ پیشنهاد شما چیست؟

مومن واقفی: به نظرم می‌رسد هنوز به امتحانات نهایی نرسیده‌ایم و اعلام معدل نظام بانکی در بحث تحول دیجیتال و قضاوت در این حوزه کمی زود است. می‌دانیم که بانک‌ها در یک فرایند دستوری توسط وزارت اقتصاد ملزم به تهیۀ سند راهبردی در حوزۀ بانکداری دیجیتال شدند. هر چند عدم ورود بانک مرکزی در این حوزه استراتژیک و ورود مستقیم وزارت اقتصاد نیاز به تأمل دارد؛ ولی این دستور وزارت اقتصاد قطعاً یک مزیت بسیار مهم داشت و آن هم آشنایی مدیران ارشد با مفاهیم این حوزه و توجه خاص به این مقوله بود که در ادامۀ مسیر بسیار مؤثر خواهد بود؛ اما نکتۀ مهم این است که این سندهای تدوین‌شده صرفاً چند صباحی در حد شعار در نظر گرفته نشود و اصولاً کپی‌های ناقصی از مدل کشورهای پیشرفته نباشد؛ اگر حرکت اولیه ناقص و اشتباه باشد از مسیر پیشرفت‌های واقعی در حوزۀ دیجیتال عقب می‌مانیم. در حال حاضر در اغلب بانک‌ها راهبردهای مشابه تدوین شده است که البته در نگاه اول ایراد محسوب نمی‌شود؛ ولی اگر این راهبردها در انزوا و دور از فضای واقعی و افراد عملیاتی بانک که به قابلیت‌های فعلی سازمان و روابط فعلی مشتریان تسلط دارند طراحی شده باشد محکوم به شکست است و فقط انرژی خود را در تکرار داشته‌ها و کپی از رقبا صرف کرده‌ایم. یکی از پیشنهادهای مطرح این است که برای ضمانت موفقیت راهبردها، در فرایند استقرار راهبردها حتماً از محیط ایزولۀ طراحی راهبرد خارج شویم؛ زیرا این نکته قابل کپی‌برداری بین بانک‌ها نیست و هر بانک فرهنگ، ساختار و فرایندهای خاص خود را دارد که بی‌توجهی به آن حکم شکست تلاش‌های انجام‌شده تاکنون در بحث تحول دیجیتال را در بر خواهد داشت.

* ریسک‌های فناوری اطلاعات بانکی مرتبط با اکوسیستم بانکداری در ایران 1400 چه مواردی هستند؟

مومن واقفی: به نظر مناسب است که در مسیر ایجاد یک فضای امن و در عین حال ساده و یکسان برای همۀ ذی‌نفعان اکوسیستم بانکداری باشیم و این امر بیش از هر چیز، نیازمند تدوین مقررات و استانداردها و لحاظ شرایط حقوقی مناسب برای همه ذی‌نفعان است. مهم‌ترین ریسک‌ها در حوزۀ فناوری اطلاعات بانکی به نظر من نبود مدلی است که با حفظ منافع کلیه ذی‌نفعان در یک مدل درآمدی پایدار، ریسک‌های مربوطه را شفاف و نقش‌ها و مسئولیت‌ها را در اکوسیستم جدید مشخص کند. به نظر می‌رسد عدم توجه به این نکته و نبود ضمانت‌های لازم برای مدیریت آن، در سال 1400 ریسک‌های کسب و کاری را متوجه بازیگران نوپا در اکوسیستم بانکی کند؛ زیرا بانک با قدرت کامل در توزیع خدمات مالی می‌تواند با هر تغییر و تحولی این بازیگران را از رقابت خارج کند و بازیگر انحصاری باقی بماند. بحث‌های مهم دیگری چون نقص حریم خصوصی نیز در جنبه‌های مختلف مطرح خواهد بود و از همه مهم‌تر ریسک نشت اطلاعات که می‌تواند خود منجر به ریسک‌های جدی در حوزۀ اقتصادی، سیاسی و اجتماعی باشد و نیازمند این است که با استقرار فرایندهای کنترلی مرتبط به طور جدی مدیریت شود.

* در جمع‌بندی سخنان‌تان بگویید که گام اصلی 1400 در حوزۀ فناوری بانکی را چه گامی می‌دانید؟

مومن واقفی: در مسیر تحول دیجیتال و رسیدن به مفاهیمی چون نئوبانک، بانک‌ها اولین گام مهم را با ارائۀ خدمات مالی به صورت غیر حضوری کاملاً دیجیتال و بدون نیاز به مراجعه به شعبه پیش رو خواهند داشت. تغییر نگرش بانک‌ها در حوزۀ فرایندها و مدل‌های کسب و کار ارائۀ خدمات بانکی و ایجاد اکوسیستم‌های بانکی یک ضرورت مهم خواهد بود. سال 1400 سالی است که نیاز است تا رگولاتور بانکی با تلاش مضاعف، تدوین استانداردها و قوانین مورد نیاز در راستای مدیریت ریسک‌های پیش رو را مورد توجه قرار دهد. به نظر می‌رسد در سال 99 برخی بانک‌ها پیش‌روتر از بانک مرکزی در ارائۀ خدمات بودند و ارائۀ برخی سرویس‌ها نظیر احراز هویت غیر حضوری که پیش‌نیاز فعالیت‌های بعدی بانک‌ها بود به دلیل نبود مجوزهای بانک مرکزی ماه‌ها معطل شد.به نظر می‌رسد؛ اگر بانک مرکزی و بانک‌ها همچنان بخواهند به شیوۀ قدیمی و سنتی خود پیش روند بیشتر بودجۀ آنها صرف روشن نگه داشتن چراغ‌ بانک‌ها خواهد شد.

 



نظرات بینندگان

نام

پست الکترونیک

نظر

عبارت امنیتی

اگر قادر به خواندن اعداد نيستيد صفحه را refresh كنيد


عضویت در خبرنامه

آمار بازدید       امروز: 255    ديروز: 371    اين ماه: 4552    تاکنون : 409376